Hipertensioni: simptomat, shkaqet dhe parandalimi

Hipertensioni është një gjendje e zakonshme shëndetësore ku presioni i gjakut në arterie është vazhdimisht mbi nivelin normal. Ky presion i lartë mund të dëmtojë organet jetike pa shkaktuar simptoma të dukshme, ndaj shpesh quhet “vrasësi i heshtur.”

NË SHIKIM TË PARË

1. Shkallët e hipertensionit përfshijnë: të rritur, faza 1, faza 2 dhe krizë hipertensive.
2. Tensioni i lartë i gjakut konsiderohet kur matja është mbi 130/80 mm Hg.
3. Ndryshimet në stilin e jetesës, si dieta DASH, mund të ndihmojnë në uljen e tensionit të gjakut.

Shkallët e hipertensionit (tensionit të lartë të gjakut) përfshijnë: të rritur, faza 1, faza 2 dhe krizë hipertensive. Tensioni i lartë i gjakut zakonisht konsiderohet kur është më i lartë se 130/80 milimetra merkuri (mm Hg).

Tensioni i gjakut është presioni në arteriet që dërgojnë gjak në organet jetike. Matja e tensionit të gjakut është një nga gjërat e para që bëhet gjatë një kontrolli shëndetësor. Një profesionist shëndetësor përdor një manzhetë që fryhet për të matur tensionin e gjakut. Ju gjithashtu mund ta matni tensionin e gjakut edhe në shtëpi.

Problemi me tensionin e lartë të gjakut është se shumica dërrmuese e njerëzve nuk përjetojnë simptoma. Për këtë arsye, tensioni i lartë i gjakut shpesh është quajtur “vrasësi i heshtur.”

Sistolik vs. Diastolik

Tensioni i gjakut është presioni në arteriet që shpërndajnë gjak në të gjithë trupin. Zemra krijon mjaftueshëm presion gjaku për të pompuar gjak në organet jetike pa dëmtuar arteriet me kalimin e kohës, në nivelet normale.

Tensioni i gjakut matet me dy tregues kryesorë:

• Numri i sipërm quhet tensioni sistolik i gjakut
• Numri i poshtëm quhet tensioni diastolik i gjakut

Tensioni sistolik i gjakut është presioni më i lartë gjatë një rrahjeje zemre kur zemra “shtrëngohet.” Tensioni diastolik i gjakut është presioni më i ulët mes dy rrahjeve të zemrës kur zemra është “e relaksuar.”

Një tension gjaku prej 120 sistolik dhe 80 diastolik lexohet si “120 mbi 80” ose 120/80 milimetra merkuri (mm Hg). Merkuri është përdorur në pajisjet e hershme për matjen e tensionit dhe ende mbetet njësi standarde matjeje.

Shkallët e Hipertensionit

Një interval i shëndetshëm i tensionit të gjakut është nën 120/80 mm Hg dhe mbi 90/60 mm Hg. Është e rëndësishme që tensioni sistolik dhe diastolik të qëndrojnë brenda intervalit normal. Vëmendja shpesh përqendrohet tek tensioni sistolik i gjakut, pasi është një faktor i njohur rreziku për sëmundjet e zemrës. Rreziku për vdekje nga sëmundjet e zemrës ose nga goditja në tru dyfishohet me çdo rritje prej 20 mm Hg sistolik ose 10 mm Hg diastolik.

Tensioni i lartë i gjakut (hipertensioni) është një gjendje mjekësore në të cilën vlerat e tensionit të gjakut janë vazhdimisht mbi normalet. Tensioni i gjakut në mënyrë natyrale rritet dhe bie gjatë ditës. Ai mund të rritet nëse keni ankth rreth profesionistëve shëndetësorë (“hipertensioni i mantelbardhë”). Mund të keni gjithashtu “hipertension të maskuar,” që ndodh kur tensioni i gjakut është normal gjatë një kontrolli, por rritet më vonë në punë ose në shtëpi.

Është e rëndësishme të konfirmohet diagnoza e tensionit të rritur ose të lartë të gjakut. Matjet duhet të bëhen disa herë me manzhetë tensioni, nën kushte të kontrolluara. Një profesionist shëndetësor mund të zbulojë dhe trajtojë tensionin e lartë të gjakut, në varësi të fazës ku ndodheni.

🟧 E Rritur

Matjet: 120–129 mm Hg sistolik dhe < 80 mm Hg diastolik Veprime: Ndryshime të lehta në stilin e jetesës për parandalim Rreziku: Mund të vazhdojë të rritet pa ndryshime

🟨 Hipertension – Faza 1

Matjet: 130–139 mm Hg sistolik ose 80–89 mm Hg diastolik Veprime: Ndryshime në stilin e jetesës dhe medikamente sipas rrezikut të zemrës

🟧 Hipertension – Faza 2

Matjet: ≥ 140 mm Hg sistolik ose ≥ 90 mm Hg diastolik Veprime: Ndryshime të thella në stilin e jetesës dhe medikamente për uljen e tensionit

🟥 Kriza Hipertensive

Matjet: Sistoli > 180 mm Hg dhe/ose Diastoli > 120 mm Hg Simptoma të mundshme: Ndryshime në shikim, konfuzion, të përziera ose të vjella, gjakrrjedhje nga hunda, dhimbje koke e fortë Veprime: Nëse nuk ka simptoma, prisni 5 minuta dhe matni përsëri. Nëse tensioni i gjakut mbetet i lartë, kontaktoni profesionistin shëndetësor.

Simptoma të Hipertensionit

Hipertensioni shpesh nuk shkakton simptoma. Mund të mos e vëreni që keni tension të lartë të gjakut përveçse nëse një test e zbulon atë. Disa njerëz mund të zhvillojnë komplikacione si sëmundje të zemrës ose veshkave, pa e ditur që kanë presion të lartë të gjakut. Njerëzit që kanë një krizë hipertensive mund të kenë simptoma si konfuzion, gjakderdhje nga hunda, dhimbje koke të forta dhe ndryshime në shikim.

Shkaqet e Hipertensionit

Ka disa shkaqe të hipertensionit, dhe rreziku zakonisht rritet me moshën. Të rriturit zakonisht kanë enë më të forta të gjakut sesa të rinjtë, gjë që rrit presionin e gjakut.

Shkaqet e tjera të hipertensionit përfshijnë:

• Historia familjare e hipertensionit
• Dieta e pasur me kripë
• Ankthi ose stresi
• Disa gjendje shëndetësore si diabeti, apnea obstruktive e gjumit (OSA) ose sëmundjet e veshkave
• Konsumimi i tepruar i alkoolit
• Mbipesha
• Shtatzënia (preeklampsi)
• Pirja e duhanit ose përdorimi i produkteve të duhanit

Rreziqet nga Tensioni i Lartë i Gjakut

Presioni i lartë i gjakut pengon qarkullimin e gjakut me kalimin e kohës. Kjo mund të shkaktojë:

• Dëmtime në organe
• Ngurtësim të arterieve
• Grumbullim të pllakës në arterie

Këto ndryshime rrisin rrezikun për:

• Mpiksje gjaku
• Sëmundje të zemrës
• Sulm në zemër
• Goditje në tru
• Sëmundje të veshkave

Sulmi në Zemër dhe Sëmundjet e Zemrës

Hipertensioni dëmton arteriet dhe i bën ato më të ngurta. Presioni i lartë i gjakut mund të ulë rrjedhjen e gjakut dhe oksigjenit në zemër, duke rritur rrezikun për:

• Sulm në zemër
• Anginë (dhimbje gjoksi)
• Insuficiencë të zemrës

Goditja në Tru

Një goditje në tru mund të ndodhë nëse presioni i lartë i gjakut shkakton shpërthimin e arterieve në tru. Pa oksigjen, qelizat e trurit fillojnë të vdesin. Një goditje mund të shkaktojë:

• Paaftësi në lëvizje dhe të folurit
• Vdekje nëse nuk trajtohet

Sëmundja e Veshkave

Presioni i lartë i gjakut është një faktor rreziku për sëmundjen kronike të veshkave (CKD). CKD ul funksionin e veshkave për të larguar ujin dhe mbeturinat e tepërta nga trupi.

Parandalimi i Hipertensionit

Ndryshimet e stilit të jetesës që ndihmojnë në uljen e presionit të gjakut:

• Menaxhimi i stresit: përkujdesje për veten, terapi, grupe mbështetëse, relaksim
• Dieta DASH: perime, fruta, qumësht me pak yndyrë, drithëra të plota, peshk, arra; kufizoni ëmbëlsirat, pijet e sheqerosura dhe mishin e kuq
• Konsumimi më pak kripë: nën 2,300 mg në ditë, idealisht nën 1,500 mg
• Gjumi i mjaftueshëm: 7–9 orë në natë
• Kufizimi i alkoolit: maksimumi dy pije për burrat, një për gratë
• Aktivitet fizik: 150 minuta ushtrime aerobike në javë
• Ndërprerja e duhanit: faktor kryesor rreziku për sëmundjet e zemrës

Matni rregullisht presionin e gjakut çdo një ose dy muaj nëse nivelet janë të shëndetshme. Kontaktoni një profesionist shëndetësor nëse presioni është vazhdimisht i lartë.

Kur të Shihni një Profesionist Shëndetësor

Takohuni rregullisht me një profesionist shëndetësor nëse keni presion të lartë të gjakut në mënyrë konstante. Konsultohuni edhe nëse keni histori familjare të hipertensionit. Thirrni 911 menjëherë në rast krize hipertensive me presion 180/120 mm Hg dhe simptoma si dhimbje koke e fortë dhe nauze.