Çfarë Shkakton Sëmundjen e Zemrës?

Sëmundjet e zemrës: llojet, shkaqet dhe simptomat

Sëmundjet e zemrës janë një term i përgjithshëm që përshkruan çdo gjendje të zemrës që ndikon në funksionimin e saj dhe të enëve të gjakut. Disa lloje të sëmundjeve të zemrës përfshijnë sëmundjen e arteries koronare (CAD), aritmitë kardiake (rrahje të parregullta të zemrës), infarktin e miokardit dhe dështimin e zemrës, ndër të tjera.

Sëmundjet e zemrës janë shkaku kryesor i vdekjes në Shtetet e Bashkuara. Disa prej tyre njihen si “vrasës të heshtur”, pasi simptomat nuk shfaqen derisa gjendja të përparojë. Shkaqet e sëmundjeve të zemrës varen nga lloji i gjendjes, por faktorë si tensioni i lartë i gjakut, diabeti, përdorimi i tepërt i alkoolit dhe duhanit, si dhe një dietë jo e shëndetshme, mund të rrisin ndjeshëm rrezikun për sëmundje të zemrës.

Shkaqet e sëmundjeve të zemrës

Meqenëse sëmundjet e zemrës përfshijnë lloje të ndryshme gjendjesh kardiake, shkaku i saktë varet nga lloji i sëmundjes që keni. Sëmundja e arteries koronare (CAD) është më e zakonshmja, dhe kufizon rrjedhjen e gjakut drejt zemrës.

Një nga shkaqet kryesore të CAD dhe të sëmundjeve të tjera të zemrës është grumbullimi i pllakave. Pllakat janë substanca yndyrore të përbëra nga kolesteroli, kalciumi dhe minerale të tjera. Kur pllakat rriten në arteriet e zemrës, ato kufizojnë rrjedhjen e gjakut dhe pengojnë oksigjenin të arrijë në muskujt e zemrës.

Tensioni i lartë i gjakut, kolesteroli i lartë dhe pirja e duhanit janë ndër faktorët më të zakonshëm që çojnë në grumbullimin e pllakave.

Tensioni i lartë i gjakut

Tensioni i lartë ndodh kur gjaku ushtron presion të madh mbi muret e arterieve. Zemra duhet të punojë më shumë për të pompuar gjakun, gjë që përshpejton grumbullimin e pllakave dhe dëmton arteriet. Kjo rrit rrezikun për sëmundje të zemrës.

Kolesteroli i lartë

Ekzistojnë dy lloje kolesteroli:

• HDL (kolesteroli i mirë)
• LDL (kolesteroli i keq)

Nivelet e larta të LDL-së mund të çojnë në grumbullim të pllakave, duke kufizuar rrjedhjen e gjakut dhe duke rritur rrezikun për sëmundje koronare.

Pirja e duhanit

Kimikatet e cigares shkaktojnë inflamacion të arterieve, duke i ngushtuar ato dhe duke ndihmuar në formimin e pllakave. Edhe ekspozimi ndaj tymit pasiv mund të rrisë rrezikun për sëmundje të zemrës.
(Burimi: CDC, “Duhani dhe sëmundjet kardiovaskulare”)

Faktorët e rrezikut të lidhur me gjendje shëndetësore

Diabeti

Diabeti shkakton nivele të larta të glukozës në gjak, të cilat mund të dëmtojnë zemrën dhe arteriet. Personat me diabet shpesh kanë edhe tension të lartë dhe kolesterol të lartë, duke rritur rrezikun për sëmundje të zemrës.

Sëmundjet e veshkave

Kur veshkat nuk filtrojnë siç duhet gjakun, kolesteroli dhe kalciumi mund të grumbullohen në enët e gjakut, duke shkaktuar bllokime arteriale.

Sëmundjet autoimune

Gjendje si artriti reumatoid, sëmundja e Crohn-it dhe lupusi mund të shkaktojnë inflamacion kronik, i cili dëmton arteriet dhe rrit rrezikun për sëmundje kardiovaskulare.

Faktorët e rrezikut të lidhur me stilin e jetesës

Disa zakone të përditshme mund të rrisin ndjeshëm rrezikun për sëmundje të zemrës – veçanërisht për sëmundjen e arteries koronare. Lajmi i mirë: shumica mund të kontrollohen me ndryshime në stilin e jetesës.

• Obeziteti: Rrit rrezikun për tension të lartë, kolesterol të lartë dhe diabet.
• Dieta jo e shëndetshme: Ushqimet me shumë kripë, sheqer dhe yndyra të ngopura rrisin rrezikun për sëmundje të zemrës.
• Jetë sedentare: Mungesa e aktivitetit fizik rrit rrezikun për sëmundje koronare. Shoqata Amerikane e Zemrës rekomandon 150 minuta aktivitet fizik në javë.
• Përdorimi i alkoolit: Konsumi i tepërt rrit tensionin dhe dobëson muskujt e zemrës.
• Mungesa e gjumit: Gjumi i pamjaftueshëm lidhet me tension të lartë, diabet tip 2 dhe obezitet.
• Stresi: Stresi kronik ndikon në zakonet e përditshme dhe kontribuon në kolesterol të lartë e obezitet.

A është sëmundja e zemrës e trashëgueshme?

Po. Nëse një ose të dy prindërit kanë sëmundje të zemrës, rreziku juaj është më i lartë.
CDC rekomandon që të njiheni me historinë familjare për të ndihmuar mjekun në parandalimin dhe monitorimin e hershëm të gjendjes.

Sëmundja kongjenitale e zemrës (CHD)

Disa persona lindin me çrregullime të zemrës për shkak të faktorëve gjenetikë ose trashëgues.
Rreziku rritet nëse:

• Njëri ose të dy prindërit kanë CHD
• Prindërit kanë diabet ose rubeolë
• Nëna ka konsumuar duhan apo alkool gjatë shtatzënisë

Kush preket nga sëmundjet e zemrës?

Sëmundjet e zemrës mund të prekin këdo, por disa faktorë nuk janë të kontrollueshëm:

• Gjinia: Burrat preken më herët; rreziku për gratë rritet pas menopauzës.
• Mosha: Sa më e madhe mosha, aq më i lartë rreziku.
• Përkatësia etnike: Komunitetet afro-amerikane, latino dhe aziatike përballen me rrezik më të lartë për shkak të faktorëve socialë dhe ekonomikë.

Përmbledhje e shpejtë

Sëmundjet e zemrës përfshijnë një sërë gjendjesh që dëmtojnë arteriet dhe funksionin e zemrës.
Grumbullimi i pllakave, tensioni i lartë, kolesteroli i lartë dhe pirja e duhanit janë shkaktarët kryesorë.
Gjendje si diabeti, sëmundjet e veshkave dhe ato autoimune, si dhe zakonet e pashëndetshme, e përkeqësojnë rrezikun.
Nëse keni simptoma ose faktorë rreziku, konsultohuni me mjekun tuaj për të parandaluar ose kontrolluar sëmundjen e zemrës.